T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Kastamonu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Pınarbaşı


Tarihi:

Pınarbaşı Azdavay’a bağlı bir köy durumunda iken, 04.07.1987 tarih ve 19507 Sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 3392 Sayılı Kanunla İlçe haline gelmiş olup, 26.08.1988 tarihinde faaliyete geçmiştir. Pınarbaşı ve çevresinde sırayla Gasgaslar, Kimmerler, Lidyalılar, İranlılar, Helenler, Pontuslar, Romalılar, Bizanslılar ve Çobarlar hakim olmuş, 1460 yılından itibaren Osmanlı İmparatorluğuna katılmıştır.

Değişik yazılı kaynaklardan alınan bilgilere göre şimdiki adı Çamkışla, önceki adı Erkemle olan köy Roma ve Bizanslılar döneminde kalabalık bir yerleşim yeri olduğu aynı zamanda Çalkaya Köyünde Roma ve Bizanslılar döneminde önemli yerleşim merkezi olduğu belirtilmektedir.

Tarihi kalıntılar bakımından zengin sayılan Pınarbaşı ilçesinde Sümenler Köyü sınırlarında bulunan Ilgarini Mağarası, yine aynı köyün Kayadibi mahallesinde Hacet Kayası, Çalkaya köyünün batısında bulunan Kurtgirmez tepesinde büyük bir mağara, aynı köyün güneyinde Kedikayası, Ilıca köyünde Bizanslılardan kalma hamam, Çamkışla köyü Benle mahallesindeki Kızkayası bunlara örnektir.

Pınarbaşı'nın tarihini komşu ilçe Azdavay ile beraber incelemek daha uygundur. Zira Azdavay Osmanlılar devrinde Daday’a bağlı birer kadılık olarak görülmektedir. Pınarbaşı'nın tarihçesini incelerken Paflagonya dan başlamak gerekir. Arkeolojik kazılardan anlaşıldığına göre Paflagonyalılar ve Bizanslıların daha ziyade su ve ırmak kenarlarında yerleşim merkezlerini kurduğunu görüyoruz.

Pınarbaşı bölgesinde Ilıca, Demitaş, Tekkeşin, Domla ve Erkemle(Çamkışla) köyleri de Romalılar ve Bizanslılar devrinde en kalabalık yerleşim yerleridir. Ayrıca Yamanlar Köyü sınırları dâhilinde ki Sorkun Yaylasında kaya mabetleri ve mezarları da burada büyük bir yerleşim merkezlerinin kurulduğunu kanıtlamaktadır.

Cumhuriyetten önce Daday’a bağlı bir köy durumunda olan Azdavay Çobarlar ve Candaroğulları zamanında Kastamonu Sancağına bağlı 36 Kadılıktan biri olarak idare edilmiştir. Nihayet 1460 yılında Fatih Sultan Mehmet Kastamonu’yu Osmanlı sınırlarına katarak Azdavay’ı da Osmanlı sınırlarına dâhil etmiştir. Pınarbaşı ve çevresinde Osmanlı Devletine ait herhangi bir kalıntıya rastlamak mümkün değildir. Ancak bu yöredeki tarihi mabetler, kaya mezarları ve inler, kilise ve kale harabelerinin Romalılar ve Bizanslılar dönemleri ile Paflagonyalılara ait olduğu anlaşılmaktadır. Pınarbaşı 1946 yılına kadar Daday’ın bir köyü iken 1946 da Azdavay’ın ilçe olması ile birlikte buranın köyü durumuna geçmiş ve yavaş yavaş canlılık devresi yaşamaya başlamıştır. Pınarbaşı’nın derinliklerinde sakladığı bol miktarda taşkömürü ile tarihin gelecekte 2. Karaelmas bölgesi olabileceğine kesin bir gözle bakılmalıdır.

Coğrafi Yapısı:

Pınarbaşı; Doğusunda Azdavay ilçesi, Batısında Bartın-Ulus ilçesi, kuzeyinde Cide, Kuzeydoğusunda Şenpazar, Güneyinde Daday ve Eflani ilçeleri ile çevrilidir. Yüzölçümü 571 km², rakımı 650m’dir.

İlçe dağlık engebeli bir araziye sahiptir. Dağlar arasında kalan vadiler küçük plato düzlükleri ile Zarıçayı’nın vadi tabanı ekonomik faaliyet ve yerleşim alanıdır.

Başlıca dağları; Kurtgirmez Dağı 1338m., Büyük Dağı 1151m., Gavurharman Dağı 1136m. Yüksekliğe sahiptir. Önemli akarsuyu Zarıçayıdır. Çavuş köyü hudutları içinden doğan bu çay güneyden kuzeye akarak Ilıca köyünde Devrekâni Çayı ile birleşir.

İklim ve Bitki Örtüsü:

İklim Karadeniz iklimi ile kara iklimi arasında geçiş iklimidir. Kışlar uzun ve soğuk geçer yazlar kısa ve sıcaktır. İlçe orman bakımından oldukça zengin olup, yörenin %63’ü ormanla kaplıdır. Yükseklerde iğne yapraklı ağaçlar yaygın olup, alçak kesimlerde çayır ve makiye benzer bitki örtüsü hâkimdir.

Nüfus ve İdari Yapı:

İlçede 1 Belediye, 6 mahalle,  27 köy ve 179 yerleşim yeri mevcuttur. Köylerimiz dağınık olup, her köyde en az 4 veya 5 yerleşim yeri vardır.

2016 yılında yapılan Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre İlçe Merkez Nüfusu 2375 kişi, Köyler Nüfusu 3040 kişi olup, toplam Nüfusu 5415’dır. Nüfus varlığının gelişmemesinin nedeni, ilçe dışına göçtür. Ekonomik zorluklar halkı özellikle İstanbul ve diğer büyük şehirlere göç etmeye zorlamaktadır. Köy nüfusunun %85’i 50 yaş ve üzerindeki insanlardan oluşmaktadır.        

Ulaşım:

İlçeye ulaşım her yönden mümkün olup, ilçemiz İstanbul’a 520 km. Ankara’ya 315 km. mesafede bulunmaktadır. İstanbul’dan ilçemize otobüs firmaları tarafından günlük sefer yapılmakta olup otobüs firmaları ile ilçeye ulaşım mümkündür.  Ayrıca Ankara- Karabük- Safranbolu güzergâhı ile Ankara- Kastamonu güzergâhından da ilçemize ulaşım rahatlıkla sağlanmaktadır. Kastamonu – Pınarbaşı ile Karabük- Pınarbaşı arası günlük sefer yapan yolcu minibüsleri bulunmaktadır. Pınarbaşı Kastamonu ya 97 km, Karabük’e 75 km, Bartın’a 90 km., mesafededir.         

Eğitim:

Merkezdeki nüfusun artışındaki gelişme neticesinde Pınarbaşı Şehit Ramazan Akkaya Yatılı İlköğretim Bölge Okulu hizmet binası ve çok amaçlı salonu 1980-1983 yılında yapılmış olup, 1984–1985 Eğitim ve Öğretim yılında hizmete açılmıştır. Pınarbaşı’nın ilçe statüsü kazanmasının ardından 1988–1989 Eğitim ve Öğretim yılında İlköğretim Okulu bünyesinde Lise açılmış,1991 yılında da Halk Eğitimi Merkezi Müdürlüğü faaliyete geçmiştir.

Şehit Ayhan Sütçü Çok Programlı Anadolu Lisesi ile Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu’nun hizmet verdiği Halk Eğitimi Merkezi hizmet binası da 1996 yılında yapılmıştır.

Sağlık:

Pınarbaşı Toplum Sağlığı Merkezi;  bünyesinde 1 Aile Sağlığı Merkezi’ne bağlı 2 Aile Hekimliği Birimi bulunmaktadır.

37.16 001 No’lu Aile Hekimliği Biriminde 1 Aile Hekimi görev yapmaktadır.

37.16.002 No’lu Aile Hekimliği Biriminde 1 Aile Hekimi görev yapmaktadır.     

Kültür ve Turizm Değerleri:

İlçemiz Muratbaşı köyü sınırları içinde bulunan ve dünyanın 2. Büyük kanyonu olduğu belirtilen, halk arasında “Ölüm Kanyonu” olarak anılan kanyon ile dünyanın sayılı mağaralarından olan İlçemiz Sümenler köyü sınırları içinde bulunan Ilgarini Mağarası turizm açısından önemli bir yer işgal etmektedir. Her yıl ilkbahar mevsiminden itibaren yaz sonuna kadar özellikle Üniversite öğrencileri başta olmak üzere yerli ve yabancı turist bu yerlerimizi ziyaret etmekte, ilçemizin yurt içi ve yurt dışında tanıtılmasına katkıda bulunmaktadırlar. Söz konusu mağara ve kanyon ile Ilıca Şelalesinin bulunduğu alanlar 7 Temmuz 2000 tarih ve 24102 sayılı Resmi Gazetede Küre Dağları Milli Parkı olarak ilan edilmiştir.

Küre Dağları Milli Parkı:

Küre Dağları, görselliği ve doğal zenginlikleri açısından Türkiye’nin sahip olduğu en önemli doğal alanlardandır. Ormanların doğallığı ve yaşlığı, alanın büyüklüğü, zengin biyolojik çeşitliliği, bünyesinde barındırdığı av ve yaban hayatının zenginliği ile tanınan Küre Dağları; Dünya Koruma Vakfının (WWF-Int) belirlediği Avrupa’nın acil korunması gereken yüz orman alanından birisi ve Türkiye’nin  “Dünyaya armağanı “ olarak uluslar arası kamuoyuna sunulmuştur.

Küre Dağları Mili Parkı Kastamonu ile Bartın arasında kalan 34 bin hektarlık bir bölgeyi kapsamaktadır. Karstik arazi yapısının burada sayısız mağara, derin kanyon ve şelalenin oluşumuna neden olmuştur. Bu en önemli ve görkemli oluşumlardan biride ilçemizde bulunan ve dünyaca ünlü Muratbaşı köyümüzdeki Valla Kanyonu ve yine bunlardan en önemlisi uluslar arası üne sahip olan Ilgarini Mağarası ile Ilıca Şelalesi ve Horma Kanyonları gelmektedir.

Küre Dağlarında gezerken dikkati çeken en önemli özelliklerden biride bitki örtüsünün zenginliği her türlü ağaç çeşidi ile birlikte bölgede yaklaşık binin üzerinde bitki türü bulunmaktadır. İlkbaharda düzlükler çiçek toplulukları ile donanıyor.     

Dünyanın 10 sıcak noktasından biri olarak da ilan edilen Küre Dağları Milli Parkı Av ve yaban hayatı açısından da büyük önem taşıyor. Türkiye’de yaşayan 130 memeli türünden 40’ına ev sahipliği yapıyor. Daha çok kırsal kesim ağırlıklı olan köy evleri hep ahşap ağırlıklı ve kütüklerden yapılmış, adeta doğanın birer parçası gibidir.

İlçe merkezi de dâhil olmak üzere rengârenk giysili kadınlar adeta folklor ekibi gibi veya düğün ve bayram elbiselerini giymiş gibi dikkatimizi çekmektedir.  Birbirinden farklı rengârenk giysiler normal bir yaşamın parçası haline gelmiş.

Valla Kanyonu:

Pınarbaşı İlçesi Muratbaşı Köyü sınırları içerisinde bulunmaktadır. Kanyonun ilçeye uzaklığı 26’km’dir.  Kanyona kadar olan 1.5Km’lik kısmı ise orman içi patika yoldur.

Pınarbaşı ilçesine bağlı Muratbaşı köyündeki Valla Kanyonu Devrekani Çayı ile Kanlıçay’ın birleştiği bölgeden başlamakta olup, Cide ilçesi istikametinde 12 km uzunluğunda yan duvar kayaların yüksekliği yer yer 800-1300 metreye ulaşan ve girişi son derece zor olan ve Muratabaşı Köyü Valla Mahallesinin altından orman içi 1.5km’lik yolculuktan sonra bu iki çayın birleştiği yerden seyredilebilmektedir. Bu kanyonda sarp kayalıklar ve bu kayalıklarda kartal, akbaba, atmaca, doğan ve diğer tüm yabani av hayvanlarını bünyesinde barındırmaktadır.

Valla Kanyonu 1994 yılında İstanbul Teknik Üniversitesinden gelen 4 öğrencinin burada kaybolup, 14 gün sonra Cide ilçesinden çıkmaları ve burasını Vahşi Cennet olarak tanımlamaları ile basında yer alıp, doğaseverlerin ziyaret yeri haline gelmiştir. Kanyonun teçhizatsız geçilmesi mümkün değildir.

Ilgarini Mağarası:

İlçe merkezine uzaklığı 36 km olup, Sümenler Köyü Kazla mahallesi Top Meydanı mevkiine kadar vasıta ile ulaşmak mümkündür.  Sorkun Yaylasından itibaren dik ve kayalık orman içi patika yoldan yaya olarak 2 saat yürüyerek mağaraya ulaşmak mümkündür.

Mağaranın tabii kemerli bir girişi vardır.  İçeri girildiğinde iki kola ayrıldığı görülür. Girişte Bizans dönemine ait olduğu sanılan bir köy yıkıntısı mevcuttur. Sağdaki düz yoldan gidildiğinde Su sarnıcı bulunmaktadır. Bu sarnıç zaman içinde tahribata uğramıştır. Bu bölümde odalar ve sarkıtlar bulunduğundan Avizeli salon denilmektedir. Mağarasın sola ayrılan diğer yolundan gidildiğinde ağızdan itibaren –250m derinliğe kadar inilmekte ve bu hali ile de dünyanın 4. derin mağarası olduğu söylenilmektedir. Yolun başlangıcından aşağıya inildiğinde küçük bir düzlüğe ulaşılmaktadır. Burayakadar inerken 40 kadar dönüşlü taştan örülmüş ve viraj şeklinde yoldan inilmektedir.  Bu düzlükte kilise kalıntısı ve mezarlar vardır. Bu kısımda 7 adet mezar mevcuttur.

Mezarlar zaman içinde gerek araştırmacılar gerekse başka amaçlarda tahrip edilmiştir. Kafa, kol ve bacak kemiklerine rastlanılmaktadır.  Buradan sonrada yola devam edebilmek için teknik malzeme gerekmektedir. Böylece ulaşılabilen yere kadar mağaranın uzunluğu 858 m’dir.

Ilıca Şelalesi:

Pınarbaşı Ilıca Köyü sınarları içersinde bulunup, 12 km uzaklıktadır. Ilıca Köyünden itibaren patika yoldan yaya 15 dakika sürmektedir.  Su yaklaşık 10 metre yüksekten dökülmekte ve bu suyun döküldüğü yerde doğal olarak bir havuz oluşmuştur. Bu şelalenin en önemli özelliği de oluşan bu havuzun etrafının çok sayıda ağaç ve bitki örtüsü ile çevrili olmasıdır. Yine Şelalenin üst kısmından gidildiğinde yıllardır akan su ile kayaların aşınması sonucu kayalarda oluşan çukurluklar ve oymalara ayrı güzellik katmaktadır.

Ilıca Hamamı:

Yine aynı köy içerisinde Bizanslılardan kalma bir hamam mevcuttur. Hamam yontma taştan yapılmış kubbe şeklinde 2 metre genişliğinde 3.5 metre uzunluğunda 1.80 metre yüksekliğinde dir. Hamamın yaz ve kış su ısısı 23 C’dir. Yine hamamın yan duvarlarında insanların yıkanmaları için sabunluklar ve oymalar mevcuttur.

Horma Kanyonu(Anbar Gölü):

Zarı çayı üzerinde olup, suyun taştaki kireçleri aşındırması ile oluşan derin kazanlar şeklinde çukurlar mevcuttur. Eski dönemlerde yaşayan insanların kayaları oyarak su kanalı açıp, bu kanaldan un su ile çalışan un değirmenine su akıtmaları yine ayrı bir dikkat çekmektedir.

Eko Turizm Merkezi (Tarihi Paşa Konağı):

Adeta terk edilmişliğin kaderine dayanamayan tarihi Paşa Konağı; Kastamonu Valiliği, Pınarbaşı Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği ile Türkiye Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF-TR) tarafından restore edilen konak turizm açısından büyük önem arz etmektedir.  Ilgarini Mağarası, Valla Kanyonu, Ilıca Şelalesinin bulunduğu bu alanların 7 Temmuz 2001 tarihinde Milli Park ilan edilmesiyle birlikte Söz konusu konak Eko-turizm merkezi olarak restore edilmiş olup, 30 kişiye hizmet verecek kapasitedir. 

Yönetim Biriminin Adı :Tel No:Faks No:
Kaymakamlık0366 771 21 410366 771 21 41
Belediye Başkanlığı0366 771 22 420366 771 22 43
İlçe Emniyet Amirliği 0366 771 27 470366 771 27 47
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü0366 771 22 180366 771 22 18
Jandarma Komutanlığı0366 771 20 090366 771 20 09



 ılgarini mağarasıIlıca Şelalesi

valla kanyonu PINARBAŞI